DİŞ TELİ İÇİN YAŞ SINIRI VAR MI?
‘Diş teli için yaş sınırı var mıdır?’ sorusunun kısa cevabı hayır yoktur. Günümüzde, devamlı gelişen teknoloji ile erişkin hastalara geçmişe göre oldukça konforlu ortodontik tedavi imkânı sağlamak mümkün olmaktadır. Bu, her türlü diş teli – ortodonti tedavisi her yaşta yapılır anlamına gelmemelidir. Özellikle büyüme ve gelişim dönemini tamamlamış bireylere uygulanan diş teli yöntemi ve tedavi hedefi hala büyümeye devam edenlerle aynı olmayabilmektedir. Özellikle alt ve üst çene ilişkisinde mevcut olan iskeletsel seviyedeki düzensizlikler yani alt çenenin olması gerektiğinden daha önde ya da geride olması, üst çene kemik yapısının çok dar olması, alt üst çene kapanışının çok bozuk olması gibi bazı kapanış bozuklukları, büyüme ve gelişim döneminde olan hastalarda sabit ve fonksionel ortodontik tedavi ile çözümlenebilmekteyken, bu dönemi geçmiş bireylerde ortognatik cerrahi dediğimiz ortodonti ve cerrahi işlemlerin koordineli olarak yürütüldüğü tedavi yöntemi gerekli olabilmektedir. Cerrahi müdahalenin istenmediği ama yine de bir şekilde düzensizliğin giderilmesinin arzu edildiği durumlarda ortodontik kamuflaj tedavisi ile optimum tedavi olanağını ortodonti kliniğimizde hastalarımıza sunabilmekteyiz. Bazı durumlarda, protetik restorasyonlardan önce, örneğin kaplama, lamina uygulamaları, implant, köprü uygulamalarından önce restore edilecek olan dişlerin ya da komşu dişlerin konumlarını düzenlemek amacıyla belirli bir süre için diş teli takılması gerekebilmektedir. Bu şekilde hem daha estetik hem de daha sağlıklı ve uzun ömürlü protetik tedaviler yapılabilmektedir. Günümüzde ortodonti hastalarının önemli bir oranı erişkinlerden oluşmaktadır. Bundan 30 yıl önce erişkin olup tel tedavisi gören kişi sayısı toplam tedavi görenler içinde oldukça küçük bir grubu temsil ederken, günümüzde erişkinler olukça önemli bir orana sahiptir. Her geçen gün de bu oran özellikle değişik alternatiflerin sunulmasıyla daha da artmaktadır. İhtiyaç olduğu ve istendiği taktirde 50, 60 hatta 70 yaş üstü kişilere bile ortodontik tedavi uygulanabilir. Benim tedavi ettiğim hastalar içinde yaşı en ileri olan kendi teyzemdi. Bundan 7 sene önce 2008 yılında 57 yaşında kendisine alt üst tam ortodontik tedavi uygulamıştık. Tedavisini hiç problemsiz tamamlamıştık. Bugüne kadar da herhangi bir problemi olmadı. Diş teli tedavisi sürecinde dişlerin hareketi esnasında meydana gelen biyolijik süreç, genç yaşlı bütün sağlıklı bireyler için aynı olmakla birlikte kişiden kişiye ufak farklılıklar gösterir. İyi bir ortodonti uzmanı ile diş teli tedavisinin sağladığı olumlu imkanlardan faydalanmak için geç kalmış sayılmazsınız.
ÇOCUKLARDA DİŞ FIRÇALAMA YAŞI VE EĞİTİMİ
ÇOCUKLARDA DİŞ FIRÇALAMA YAŞI VE EĞİTİMİ Küçük yaşta çocuğu olanlar için her zaman merak konusudur: ‘Acaba çocuğum dişlerini kendi başına ne zaman fırçalamaya başlayabilir?’ Küçük yaş çocukları diş fırçalarını tam istendiği gibi kontrol edemezler. Bundan dolayı belli bir olgunluğa ulaşana kadar diş temizlikleri ebeveynleri tarafından yapılmalıdır. Bazen veliler 3 yaşında hatta 2 yaşında çocuklarının çok güzel dişlerini fırçaladığını ifade etmektedirler. Bu durumda velilere her zaman tavsiyem, çocuğunuzun dişlerini ne kadar iyi fırçaladığını düşünseniz de, o fırçaladıktan sonra mutlaka arkasından dişlerini bir de siz fırçalayın şeklindendir. Peki ne zamana kadar? Diş fırçalama yaşı var mıdır? Bunun yaş olarak net bir zamanı yoktur. Her çocuğun kas-motor becerilerini geliştirdiği dönem farklı farklıdır. Yaşdan ziyade çocuğumuzun kazandığı el becerisine bakmak bize yol gösterici olmaktadır. Bunun göstergesi olabilecek el becerileri arasında; sayılabilir. Kişisel favorim; ayakkabı bağcıklarını kendi başına bağlayabildiği zamandır. Diş fırçalama alışkanlığını küçük yaşta kazandırmak çok önemlidir. Bu iş bir rutine dönüştürülmediği durumda, belli bir yaşa geldikten sonra diş fırçalama konusunda çocuğunuza söz dinletmeniz oldukça zor olacaktır. Kendi başına dişlerini fırçalayacak yaşa gelmiş çocukların ebeveynlerinden duyduğum bir yakınma, her defasında uyarmadan çocuklarının dişlerini fırçalamadığıdır. Bunun bir nedeni, bu alışkanlığın küçük yaşta kazandırılmaması, diğer ise anne ve babanın kendi dişlerini düzenli olarak fırçalamamasıdır. Bu konuda çocuğumuzun ilk örnek aldığı kişi biz olmaktayız. Düzenli diş fırçalamayan çocuklarda, şekerli yiyeceklere düşkünlük ile birlikte, süt dişlerinde çürükler maalesef kaçınılmaz olmaktadır. Süt dişlerinde çürük neticesinde madde kaybı, daha ileri boyutlarda erken süt dişi çekilmesi, diş kavsinin daralmasına yol açmaktadır. Bu durum, daimi dişler için sürecek yeterli yer olmamasına ve çapraşıklığa neden olmaktadır. Hiç gerek yokken ortodonti ihtiyacı oluşmaktadır. Düzenli bir bakım ile oluşmayacak bir durumken çocuğun diş teli takması gerekebilmektedir. Unutulmaması gereken çok önemli bir konu yapmadığınız bir şeyi çocuğumuzdan bekleyemeyeceğimizdir. Dişlerinizi mutlaka düzenli olarak fırçalayın.
DİŞ TELİ ALTERNATİFİ TEDAVİLER NEDİR?
DİŞ TELİ ALTERNATİFİ TEDAVİLER NEDİR? Genel olarak diş teli diye adlandırılan, tedavi sırasında kullanılan tellerin dişe kuvvet uygulamasına aracılık eden ufak parçalar olan braketlerin, dişlerin dış yüzeyine yapıştırıldığı ortodontik tedavi yöntemi diyebiliriz. Bu braketler metal olabildiği gibi safir, seramik ya da polyakrilik malzemeden olabilir. Bunların metale göre avantajı ağızda çok daha az farkedilmesidir. Tabi bunların da birbirine göre avantaj ve dezavantajları vardır. Eğer dışarıdan hiç görünmesin istiyorsak braketler dişin iç yüzeyine de yapıştırılabilir. Lingual ortodontik tedavi denen bu yöntemde teller dışarıdan hiç görünmemektedir. Bu amaçla bir çok farklı malzeme bulunmaktadır. Bazıları size özel olarak üretilmektedir. Bu yöntemde bazı hastalar kısa süreli konuşma problemi yaşayabilmektedir.Bunun yanında hiç tel takmadan da ‘şeffaf plaklarla’ tedavi olabilirsiniz. Bu durumda teller yerine şeffaf plastik plakları günün çok büyük bir kısmını takarak geçirmelisiniz. Maalesef bu plaklar her vakaya uygun olamıyor.Lingual ortodontik tedavi ya da şeffaf plaklarla tedavinin bir diğer farkı da maliyetidir. Diş teli fiyatı açısından değerlendirildiğinde, normal diş teline göre çok daha maliyetli tedavi yöntemleridir. Bunun yanında hiç diş teli istemiyorsanız bu işin alternatifi restoratif ya da protetik (lamina, kaplama, vb) yöntemlerdir. Bu yöntemlerle kısa sürede sonuca ulaşabilirsiniz fakat unutulmaması gereken konu, hiş bir şey kendi doğal dişlerinizin yerini tutamaz ve bu çözümlerin hiç biri ömürlük değildir. Bir dönem sonra yenilemeniz gerekecektir. Eğer doğal dişlerinizin formundan memnunsanız ve doğal dişleriniz ile bir çözüm arıyorsanız ortodontik tedavilerden birini seçmelisiniz. Ortodontik tedavilerde hastalar açısından bir diğer handikap tedavi süresidir. Süreler vakalara göre büyük farklılık gösterse de normalde diş teli tedavileri iki yılı geçmez. Tel tedavisi sonunda bir ömür boyu kullanacağınız güzel dişlere sahip olacağınızı unutmayınız. Hastalarıma hep aynı şeyi telkin ederim: Tedavi değil sonuç odaklı olun.
DİŞ TELİ NASIL TAKILIR?
DİŞ TELİ NASIL TAKILIR? Bu bölümde anlatılan ‘diş teli’ dişlerin üzerine yapıştırılan metal ya da seramik braketlerle yapılan tedaviler hakkındadır. Bu uygulanabilecek yöntemlerden biri olup, ortodonti uzmanının tercihine göre değişilik gösterebilmektedir. Diş Teli Takılırken Acı Duyacak mıyım? Diş hekimi koltuğuna oturan her hasta için en büyük endişe ‘Acaba acı duyacak mıyım?’ dır. Tel tedavisi görmeye karar veren hastalarımızın da daha koltuğa oturmadan merak ettikleri konulardan birisi budur. En baştan söyleyelim. Diş teli takılırken herhangi bir ağrı ya da acı duymazsınız. İşin çok ilginç yanı işlem sırasında yaptığımız işin stresini atan hastalarımızdan bir çoğunun uykusu bile gelmektedir. Tellerin takılması ne kadar sürmektedir? Diş tellerinin takılma süresi uygulanan yönteme göre değişmektedir. Dişlerin üzerine ortodonti uzmanı tarafından tek tek yapıştırılan direk yöntem ile eğer herşey tek seansta yapılacaksa 1.5 saat civarında sürmektedir. Bazan tek çene ile başlanmakta, bazan azı dişleri daha sonra yapıştırılmaktadır. Benim gelmeden yapmam gereken birşey var mı? Teller yapıştırılmadan önce dişlerinizin yüzeyi çok temiz olmalı. O gün temizleme işlemine biraz daha uzun süre ayırabilirsiniz. Teller diş yüzeyine nasıl tutturuluyor? Diş dizinize ideal formunu verecek telleri diş yüzeyinde tutan braket adı verilen ufak parçalar vardır. Metal, seramik ya da safir olabilen bu ufak parçalar diş yüzeyine tek tek yapıştırılır. Bunun için dişlerinizin yüzeyi her türlü eklentiden arındırılmış olmalıdır. Bunun yanında tükürük de bu parçaların yapışmasına engel olmaktadır. Bunun önüne geçmek için yanak retraktörü ile dudak ve yanakların dişlere teması kesilir. Aynı zamanda ortodonti uzmanı için daha elverişli bir görüş açısı sağlanmış olur. Dişleriniz hafifçe kurutulduktan sonra braketlerin diş yüzeyine tutunmasını kolaylaştırmak için diş yüzeyine bir madde sürülür ve 20-30 sn beklenir. Dişler çok iyi bir şekilde yıkanır ve kurutulur. Bu aşamadan sonra en ufak tükürük yapıştırma işleminin başarısız olamasına neden olacaktır. Dilinizi ve dudaklarınızı mümkün olduğunca oynatmamaya özen göstermelisiniz. Arkasından, yapıştırma işlemini etkinleştirecek başka bir madde yüzeye sürülerek yapıştırma işleminin ön hazırlığı tamamlanmış olur. Yapıştırıcı, braketin arka yüzeyine sürülür ve braketler dişlerin dış yüzeylerine yerleştirilir. Bu pozisyonlama işlemi oldukça hassasiyet gerektirmektedir ve bu işin en can alıcı kısmıdır. Dişlerin tel tedavisi neticesinde nasıl bir konum alacağı buna bağlıdır. Yapıştırıcı fazlalıkları temizlenir ve ışın cihazı ile donması sağlanır. Azı dişlerine de aynı yöntem ile braket benzeri tüpler yapıştırılabilirken, yüzük şeklinde bantlar da yerleştirilebilir. Bantlar kullanılacaksa 3-4 gün önceden azı dişlerinin arasına ufak lastikler yerleştirilir. Bu işleme separasyon denir. Separasyon işlemini takip eden günde dişlerde bir miktar ağrı görülür. Daha çok çiğneme esnasında ortaya çıkan bu ağrı 24-36 saat sonra kaybolur. Bu lastikler yardımı ile dişler arasındaki kontak noktaları bir miktar aralanır, bantlar dişlere kolayca yerleştirilir. Dikkat edilmesi gereken konu, lastikler yerleştirildikten sonra arka dişlerin temizliğine ayrı bir özen gösterilmesidir. Bu şekilde gıda artıklarının buralarda birikmesi engellenmiş olur. Doktorunuz doğru boyuttaki bandı bulduktan sonra bandın iç kısmına yapıştırıcı sürer. Plastik bir çubuk ve sizin ısırma kuvvetinizden de faydalanarak bantları ideal konumda dişlere yerleştirir. Işın cihazı ile yapıştırıcının donması sağlanır. Yapıştırma işlemi bittikten sonra teller braketlere ufak lastikler yardımı ile tutturulur. Bu lastikler metal braket kullanılıyorsa, gri renk seçildiğinde metalle uyumlu olacağından belli olmazlar. Estetik braketlerde de şeffaf seçiminde aynı durum söz konusudur. Diş teli takılan hastalarımızın bazıları için en zevkli konu lastik renginin seçimidir. Renkli lastikler istendiği taktirde renk skalasındaki her renk lastik rengi seçilebilir. Teller değiştikçe lastikler de değişecektir. Birden fazla renk lastik kullanma imkanı olacaktır.Kendinden kapaklı braketler kullanıldığı taktirde lastik kullanılmamaktadır. Yukarıda diş teli nasıl takılır sorusuna verilen cevap, direk yapıştırma yöntemini anlatmakta olup, diğer bir yöntem indirek yapıştırma metodudur. Bu teknikte hastadan ölçü alınır ve hastanın diş dizisinin alçı modeli elde edilir. Braketler, laboratuarda bu alçı model üzerinde en ideal pozisyonda konumlandırılır. Dizilen braketleri ağıza taşımak için özel taşıyıcı hazırlanır. Yukarıda anlatıldığı gibi dişler, braketlerin yapıştırma aşamasına kadar aynı şekilde hazırlanır. Braketler tek tek yapıştırılmayıp taşıyıcı içindeki bütün braketlere yapıştırıcı sürülüp ışın cihazı ile sertleştirilir. Braketlerin kenarlarında kalan artıklar dönen el aleti ile temizlenir. Bundan sonraki işlemler direk yapıştırma yöntemi ile aynıdır.
ORTODONTİ TEDAVİSİ PARMAK EMME ALIŞKANLIĞI
ORTODONTİ TEDAVİSİ PARMAK EMME ALIŞKANLIĞI Parmak emme güdüsü bırakılması çok zor olabilen bir alışkanlıktır. Bu alışkanlık daimi dişler sürmeye başlayana kadar bırakılmalıdır. Bu kritik dönem gelmesine rağmen, parmak emme alışkanlığı bırakılmazsa, çene ve diş gelişimi açısından telafisi zor durumlarla karşı karşıya kalınabilir. Çocuğun istemesine ailenin bütün çabalarına rağmen parmak emme alışkanlığının önüne geçilemediği durumlarla sıkça karşılaşılmakta ve bunun neticesinde çocukta ortodonti tedavisi ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Maalesef bu tip durumlarda uygulanacak olan ortodonti tedavisi basit tedaviler kategorisine girmemektedir. Parmak emmeye bağlı diş ve iskelet yapıdaki bozukluklar, alışkanlığın şiddeti, süresi ve ne yaşa kadar devam ettiği ile doğrudan alakalıdır. Yukarıda da söylediğimiz gibi eşik dönem daimi dişlerin sürmeye başlamasıdır. Bu dönem birçok çocukta 6-7 yaş dönemidir. Süt keser dişler düştüğü halde parmak emme alışkanlığını bırakmamış çocuğun bir pedodontist (çocuk diş hekimi) ya da ortodonti uzmanı tarafından görülmesinde fayda vardır. Çocuğa sabit ya da hareketli alışkanlık kırıcı aygıt yapılıp bu alışkanlığa kesin çözüm bulmaya çalışılır. Emme sırasında çocuğun hangi parmağını ağızına soktuğu, meydana gelebilecek ortodontik düzensizlik açısından önemlidir. Başparmak emen çoçuklarda üst çenede darlık ve açık kapanış dediğimiz, üst keserlerin alt keserleri yeterince örtmediği durum ortaya çıkmaktadır. Buna alt çene geriliği eşlik edebilmektedir. Sadece işaret parmağını emenlerde lokal üst damakta deformasyon, yan çapraz kapanış ve parmağın ağıza girdiği bölümde lokal açık kapanış görülebilirken, birden fazla parmak emenlerde darlık olmasa da açık kapanış ve alt çene geriliği görülebilmektedir. En güzeli, böyle bir alışkanlık gelişmesinin önüne baştan geçmektir. Peki bebekte böyle bir güdü varsa ne yapabiliriz. Bu güdüyü tamamen engellemek yerine, yönlendirilmeye çalışılabilir. Bu konuda en büyük yardımcı “yalancı meme” lerdir. Bu ilk başta kulağa garip gelebilir. Yalancı meme de dişlerde bozukluğa yol açmaz mı? Evet açabilir ama parmak emmede olduğu gibi kritik eşik yaşı geçmesine rağmen emmeye devam edenlerde görülür. Yalancı memenin avantajı, kontrolün sizde olması. Belli bir yaşa gelen gelen çocuktan emziğini alıp bir daha vermeyerek kısa bir süre içinde bu alışkanlıktan vazgeçirebilirsiniz. Parmak emenlerde ise böyle kolay bir çözüm maalesef olamamaktadır. Onun için bebekte parmak emme alışkanlığı varsa onu mutlaka emzik emme alışkanlığına döndürmenizi tavsiye ederim. Bebek emziği istemeyip parmak emmekte ısrar ederse, hiç tavsiye edilmese de bir şekilde emziği çekici hale getirmek gerekebilir.
DİŞ TELİ TEDAVİSİ AŞAMALARI
Bu kısımda diş teli tedavisi aşamaları hakkında kısa bilgiler verilmektedir. Diş teli olarak adlandırılsa bilimsel adı, ortodontik tedavidir. Ortodontik tedavi esas olarak estetik amaçlarla yapılan bir tedavi türüdür. Fakat bunun yanında diş ve dişeti sağlığını korumak, özellikle ileri yaşlarda karşılaşılabilecek problemleri önlemek amacı ile de yapılır. Ancak birçok kişi tedavi olmaktan kaçınır. Bunun sebebi bu tedavinin kararlılık ve sabır istemesidir. Uzun süre dişlerde kalması gereken diş teli her hasta için rahatsız edici bir durumdur. Hem görüntüsü hem kullanımı ile hastayı zorlayabilmektedir. Ancak düzgün dişlere sahip olmak isteyen kişinin tedavi yerine, sonuca odaklı olması işleri kolaylaştıracaktır. İnci gibi dişler ve harika bir gülüşe sahip olmak istiyorsanız tedavi aşamalarını da bilerek ilerlemenizde, ne ile karşılaşacağınızı bilmenizde fayda vardır. Ortodonti – Diş teli tedavisi iki aşamada gerçekleştirilir. Öncelikle dişlerin doğru açı ile gerekli yerlere yerleşmesi ön plandadır. İkinci aşamada ise yerlerine yerleşen dişlerin yerlerini koruması ve kalıcılığının sağlanması esastır. BİRİNCİ AŞAMA: DİŞLERİNİZE TAKILACAK BRAKETLERİN ÜÇ TİPİ VARDIR. Bunlar metal, seramik/safir ve plastik malzemeden üretilmiştir. Ortodontistler genellikle metal olanı tercih ederler ancak estetik açısından diğer braketler tercih edilebilir. Dişe takılan braketlerin içinden geçen telin dişe uyguladığı baskıyla dişlerin gerekli yeri yavaş yavaş alması sağlanır. Braket kullanımı hastanın diş yapısına ve kullanıma göre 6 ay-3 sene gibi bir zaman alabilir. Braketler özel bir yapıştırıcı ile dişlere takılır. Ardından braketlerin içine ark teli denen bir tel geçirilir. Bu tel ise dişlere verilecek hareketlerin yönünü belirler. Bu telin yardımıyla dişler doğru açılara ulaşır. Braketlerin takılmasının ardından 1 hafta kadar dişlerde hassasiyet olması normal bir durumdur. Çünkü dişlere baskı uygulanmaktadır. Yumuşak dokularda braketlere alışıncaya kadar ufak vuruklar meydana gelebilir. Ortodonti uzmanı bunu önlemek için hastasına koruyucu mum ya da benzer bir malzeme verir ve kullanımı konusunda bilgilendirir. Alt üst dişler arasındaki fizyolojik ilişki sağlanınca ve dişler istenen konumu alınca diş telleri çıkartılır ve ikinci aşamaya geçilir. İKİNCİ AŞAMA: Diş Teli Tedavisi Aşamalarının ikincisi; Yerlerini bulan dişlerin tam anlamıyla sabitlenmesi için uygulanan süreçtir. Dişlerin yeni yerlerine tamamen yerleşip sabit kalmaları sağlanmalıdır. Eğer bu aşama gerektiği şekilde uygulanmazsa dişler eski yerlerine geri dönebilir ve uygulanan tedavinin hiç bir hükmü kalmaz. Ortodontik tedavi sırasında dişleri çevreleyen kemik, hareket yönünde erirken dişin hareketi ile oluşan boşlukta yeni kemik oluşur. Tedavi sonlanıp diş hareketi bittiği zaman dişin etrafında yeniden organize yapıda kemik oluşması zaman alan bir süreçtir. Dişlerin etrafında yeniden kemik oluşması ve çevre yumuşak dokuların bu yeni duruma adapte olması sırasında uygulanan pasif tedaviye pekiştirme tedavisi (retention) denir. Pekiştirme tedavisinin süresini ve tedavi şeklini ortodontist belirler. Hasta ise doğru ve gerektiği şekilde kuralları uygulayarak inci gibi dişlere sahip olabilmek için son aşamayı tamamlamış olur. ORTODONTİ – DİŞ TELİ TEDAVİSİNİN SÜRESİ ÇOK DEĞİŞKENDİR. Hastanın diş rahatsızlığının boyutu ve uygulanan tedavi yöntemine göre değişebilir. Bazı hastaların ufak diş bozukluğu varken bazılarında çok ciddi boyutlara varabilmektedir. Diş eti ve dişlerin tedaviye hızlı yanıt veriyor olması da tedavi sürecini değiştirir. Hasta belirlenen zamanlarda gerekli kontrolleri yaptırmalı ve ortodonti uzmanı tarafından verilen kurallara harfiyen uymalıdır. Unutulmamalıdır ki bu tedavi, doktor ile hastanın birlikte yürüttüğü bir ekip işidir. Çocukların tedavisinde bu ekibe ebeveynler de katılır. Çocukların kurallara uyumunu bizzat denetlemeleri gerekmektedir.
ORTODONTİK TEDAVİNİN SÜRESİ NE KADARDIR?
ORTODONTİK TEDAVİNİN SÜRESİ NE KADARDIR? Ortodontik tedavi gören hastaların daha teller dişlerine takılmadan en merak ettikleri konu tedavinin ne zaman sona ereceğidir. Yetişkin ve çalışma hayatındaki birey de, okula giden bir çocuk da eğer ortodontik tedavi görüyorsa tellerinden ne zaman kurtulacağını sorgular. Bu durumun yaş ile veya statü ile alakası yoktur. Ortodontistlerin de en sık karşılaştıkları soru tedavi aşamaları yerine tedavi süresiyle ilgili olanlardır. Okul mezuniyeti, önemli bir aile toplantısına kadar bitip bitmeyeceği hastalar için merak konusudur. Sık sık kontrollerle edilerek daha hızlı bir iyileşme süreci geçirilip geçirilmeyeceği de merak konusudur. Bu soruların hepsinin cevabı hastanın tedaviye verdiği tepki ile aynı oranda değişir.Sabit teller ile uygulanan tedavilerde hastanın iyileşme süreci tamamen problemin tipine, hastanın tedavi sırasındaki kooperasyonuna, doktorun ortodontik tedavi sırasında kullandığı yöntem ve planlamaya göre süre uzayabilir veya kısalabilir.Hasta kooperasyonundan kasıt, hastanın doktoru tarafından verilen kurallara uyup uymadığıdır. Hasta eğer diş bakımına özen göstermezse braketler etrafında biriken bakteri plağının neden olduğu asit, braketleri yapıştırmada kullanılan malzemenin yapısını bozarak kopmalara neden olur. Yine tedavi esnasında asitli içecekler tüketenlerde benzer bir durum gözlenir, asit nedeniyle braketlerde kopmalar görülebilir. Her braket kopması tedavi süresinin uzaması demektir. Bunun yanında, ortodonti uzmanı tarafından ortodontik tedavinin bir parçası olarak hastaya kullanması için ufak lastikler verilebilir. Genellikle ergenlik dönemindeki hastalar, bu lastiklerin önemini kavrayamamakta, kullanmamakta, bu da tedavi süresini uzatmaktadır.Ortodontik tedavi süresi bireyden bireye ve yukarıda bahsettiğimiz gibi ortodontist tarafından verilen kurallara uyumla alakalı olarak değişkenlik gösterir. Günümüzde tedavi süresini kısalttığı söylenen birçok teknik olsa da ortalama bir tedavi 22-24 aydır. Bu süre Amerika ve İngiltere’de tel tedavisi süresi araştırmalarının ortalamasıdır. Tabi basit vakalarda süre ciddi olarak kısalabilmekte komplike vakalarda da uzamaktadır.Erken yaşlarda henüz süt dişlerine ya da karışık dişlenme döneminde takılan hareketli apareyler hasta tarafından kolayca çıkarılıp takıldığı için, bu yöntemle tedavi süresi oldukça değişkenlik gösterir. Yine de 6 aylık süreden daha kısa hareketli aparey tedavisi pek yoktur. Eğer süt dişlerinin değişmesi bekleniyorsa tedavi süresi yılları alabilir. Bazen ise erken yaşlarda görülen bir sürelik tedavilerin ardından süt dişleri dökülüp daimileri tamamen çıktıktan sonra devam edilen, birden fazla etaplı tedavi yöntemlerinin de uygulanması gerekebilir. Bu da uzun yıllar, diş teli kullanmasa da hastanın ortodonti uzmanı gözetiminde kalması demektir.Aktif sabit tel tedavisinin ardından pekiştirme tedavisi diye adlandırılan döneme geçilir. Pekiştirme tedavisinin amacı, ortodonti tedavisi ile elde edilen estetik sonucun tekrardan bozulmasını engellemektir. Bu gerekli midir? Evet gereklidir. Aksi durumlarda inci gibi sıralanan dişleriniz tekrar bozulmaya başlayabilir. Bu da verdiğiniz emeğin en azından bir kısmının boşa gitmesi demektir. Dişlerde eskiye doğru dönüş riski yapısal ve teknik birçok faktöre bağlıdır. Böyle bir durumun önüne geçebilmek için doktorunuz önlem alacaktır. Sabit ya da hareketli pekiştirme aygıtlarından faydalanılır. Bu safhada kullanılan aygıtlar ve kullanma süresi uygulanan tedaviye, ortodonti uzmanının tercihine ve hasta taleplerine göre değişmektedir.
DİŞ BAKIMINIZI DOĞRU YAPIYOR MUSUNUZ?
DİŞ BAKIMINIZI DOĞRU YAPIYOR MUSUNUZ? Diş Fırçası Küçük başlı fırçanın avantajı; ağzın içinde her bölgeye kolay ulaşım sağlamasıdır. Kıl uçları yuvarlatılmamış fırçalar ise dişlerinizi çizerek uzun dönemde aşınmalara neden olurlar. Diş Fırçalama Tekniği •Etkin bir diş temizliği için minimum 2 dakika fırçalama işlemi yapılmalıdır.Yeterli fırçalama süresini ayarlamak için alışana kadar kronometre ya da kum saati kullanabilirsiniz. • Dişlerinizi banyoda fırçalamak zorunda değilsiniz. • Her ne kadar diş yüzeyi sert olsa da, tahta fırçalar gibi diş fırçalanmaz.Fırçalama işlemi sırasında dişlere fazla bastırmak daha iyi temizlik yapıldı anlamına gelmemektedir. • Dişler fırçalanırken fazla bastırmak diş yüzeylerinde aşınmalara, diş etinde ise yaralanmalara neden olur. • Fırçalama işlemi sırasında diş-dişeti sınırına ayrıca dikkat etmek gerekir. En çok eklenti bu hatta birikir. • Günümüzde yaygın olarak kabul edilmiş diş fırçalama tekniğinde, diş fırçasının kılları dişeti hattına 45 ° açı yapacak şekilde yerleştirilip süpürme hareketi, yuvarlak hareketler ya da ileri geri kısa (bir diş boyu kadar) hareketlerle temizlik yapılır. • Dişler günde günde iki kere fırçalanmalıdır. Günlük üç defadan fazla diş fırçalamak faydadan çok zarar getirebilir. Dişleriniz de aşınmalar, dişetinizde zedelenmeler meydana gelebilir. • Temiz bir nefes için dilimizin üst yüzeyi de fırçalamalıdır. Diş İpi ile arayüz temizliği Diş ipi tekniği Yukarıdaki bilgiler Amerikan Diş Hekimleri Birliğinin (American Dental Association) internet sitesi (https://www.mouthhealthy.org) kaynak alınarak düzenlenmiştir.
ORTODONTİK TEDAVİDE NELERİ BİLMEMİZ GEREKİR ?
ORTODONTİK TEDAVİDE NELERİ BİLMEMİZ GEREKİR ? Çene bozuklukları ve çapraşık dişlerin düzeltilmesi amacıyla uygulanan ortodonti tedavisi, hemen hemen her yaştan bireyin başvurduğu bir tedavidir. Çapraşık dişler, kişinin görünüşünü olumsuz yönde etkiler ve bu da kişinin yaşam kalitesine yansır. Dişlerinin görüntüsünden rahatsız olan kişi, konuşurken ve gülerken dişlerini gizleme isteği duyar. Dişlerinin başkası tarafından görülmesi korkusuyla rahatlıkla gülemeyen ve konuşamayan kişinin psikolojisi bu durumdan maalesef olumsuz etkilenebilir. Sadece estetik açıdan değil, sağlık açısından da gerekli görülebilen ortodonti tedavisi, dişlerin daha kolay temizlenmesini, dolayısıyla dişlerde çürük oluşumunun engellenmesini ve dişeti problemlerinin gelişmesini önler. Bazı olgularda kapanış bozukluğu nedeniyle ileri de oluşabilecek çene eklemi sorunlarının önüne de geçebilen ortodonti tedavisi, hem etkileyici bir gülüşe sahip olmanızı hem de bakımı daha kolay dişlere sahip olmanızı sağlar. Diş bozukluklarının düzeltilmesi için doktorunuza her yaşta başvurabilirsiniz. Ancak sorun kemik yapısının bozukluğuysa, bu konuda müdahale için yaş önemlidir. Çünkü kemik yapısı ile bağlantılı çeneler arası sorunlar için fonksiyonel tedavi gerekebilmektedir ve bu tedavinin de iskeletsel büyümenin aktif olarak devam ettiği dönemin sonuna kadar uygulanması gerekir. Normal şartlarda, kız çocuklarında 11-13 yaşında, erkek çocuklarında 12-14 yaşında tedaviye başlamakta fayda vardır. Tabi bireysel erken ya da geç olarak çok büyük farklılıklar görülmektedir. Bundan dolayı doktorunuz uygun dönemi tespit etmek için bir takım tetkiklerden faydalanabilir. Ortalama tedavi süresi 24 ay olmakla birlikte kişiden kişiye farklılık gösterir. Çocuklarda süt dişlerinin ortaya koyduğu bozukluklar diş ve çene yapısı için endişelenmeyi gerektirmez. 7-9 yaşları arasında süt dişlerinin dökülüp kesici dişler varlığını gösterene dek çok fazla bir yapısal problemle karşılaşılmaz. Eğer aile hekiminiz çocuğunuz için sizi bir ortodontiste yönlendirdiyse bu konuda endişelenmenize gerek yoktur. Bir muayene olunmasında fayda vardır. Çünkü çene yapısı bozukluklarında çocuk yaşta yapılan erken müdahaleler birçok zaman ileride oluşabilecek sorunun çözülmesinde fayda sağlayabilir. Ortodonti tedavisinin süresi hastanın çene ve dişlerindeki bozukluklara göre farklılık gösterir. Problemin boyutunun yanı sıra hasta uyumu ile de doğrudan alakalıdır. Bazı tedaviler 6 ay gibi kısa bir sürede tamamlanabilirken, bazı tedavilerin tamamlanması 3 yıl, hatta bazı özel durumlarda daha da uzun sürebilir. Her zaman merak edilen bir konu ortodonti tedavisinin dişlerde çürüğe neden olup olmadığıdır. Dişlerinize takılan teller doğrudan diş çürümelerine sebebiyet vermez. Ancak doktorun tavsiyelerine tam uyulmadığı ve istenilen şekilde dişlere bakılmadığı durumlarda tel tedavisi bitip diş telleri çıktıktan sonra istenmeyen durumlarla karşılaşılabilir. Dişlerde biriken besinler dişlerinizi çürütür. Bu nedenle her öğünden sonra dişlerinizi fırçalamanız tavsiye edilir. Tellerin dişlerinize bir zararı olmaz. Diş telleriniz sizin sağlığınızı düşünerek üretilmiş malzemelerdir. Telleriniz takılıp çıkartılırken herhangi bir ağrı veya acı duymazsınız. Bu nedenle bir iğne ile müdahale söz konusu değildir. Tellerin konuşmaya doğrudan bir etkisi olmaz. Tellerin uygulandığı bazı bölgelerde dilinizin bulunması ilk zamanlarda hafif bir etki yaratabilir. Ancak diliniz bu duruma uyum sağladığında hiç bir şekilde sıkıntı yaşanması söz konusu değildir. Diş teli aynı yeni bir ayakkabı gibi geçici olarak dudaklarınızı rahatsız edebilir. Bunun önüne geçmek mümkündür. Doktorunuzun size vereceği mum ya da benzeri bir malzeme ile böyle bir sıkıntı yaşanması önlenmiş olur. Diş telleri takıldıktan sonra dişlerde geçici bir hassasiyet olabilir. Daha çok sert gıdaları çiğnerken ortaya çıkan bu durum endişeye neden olmamalıdır. Birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur. Bazı hastalarda hassasiyet hiç görülmeyebilir. Başarılı bir ortodonti tedavisi doktorunuzun bilgi ve tecrübesi kadar sizin doktorunuz tarafından verilen tavsiyelere harfiyen uymanıza bağlıdır.
ORTODONTİ TEDAVİSİ – TEL TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
ORTODONTİ TEDAVİSİ – TEL TEDAVİSİ NASIL YAPILIR? Dişlerin ideal konumunda sıralanması, çeneler arası ilişkinin düzenlenmesi, çevre dokuların ve kasların da bu yeni sert doku yapısına adapte olması için, sabit veya çıkarılabilir birçok ortodontik tedavi aygıtları ve yöntemleri bulunmaktadır. Bu aygıtlar dişlere ve çeneye hafif baskı uygulayarak çalışmaktadırlar. Uygulanacak olan ortodonti tedavisinin türüne, ortodonti uzmanı tarafından hasta ile birlikte karar verilir. Ortodonti tedavisinin süresi, giderilmesi gereken diş ve/veya çeneler arası ilişki problemine bağlı olarak değişmektedir. Sabit Ortodontik Tedavi Diş telleri– en yaygın kullanılan ortodonti tedavisi aygıtıdır. Sabit diş telinin ana unsurları şunlardır: Dişlerin üzerine yapıştşrılan ve içinden tel geçen parçalara braket denir. Metal, seramik, kompozit ya da zirkonyum olablir. Bunlar, kesici ve küçük azı dişlerinin dış yüzeylerine tek tek yapıştırılır. Eğer içten tel tedavisi (lingual ortodonti tedavisi) uygulanacak ise dişlerin dış yüzü yerine iç yüzeylerine yapıştırılırlar. Braketler, telin kuvvetini dişe ileten parçalardır. Tedavi başında dişlere yapıştırıldıktan sonra tedavi boyunce değişmeden ağızda kalır. Bazen doktorunuz konumunu tekrardan değiştirmek istediği braketleri söküp takabilir. Bazen de maalesef hasta kullanımı hatası sonucu bu braketler yerinden çıkabilirler. Azı dişlerine, bu dişlere yüzük gibi geçen bantlar yapıştırılabildiği gibi öngrup dişlere yapıştırılan braketlere benzer yapıda olan, tüp adı verilen ufak parçalar da azı dişlerine yapıştırılabilir. Eğer içten tel tedavisi (lingual ortodonti tedavisi) uygulanacak ise tüpler dişin, damağa ve dile bakan yüzeyine yapıştırılırlar. Arka grup dişler daha çok, uygulanan kuvvetlere destek olarak kullanılırlar. Özel alaşımlardan yapılmış olan ve diş kavsi verilmiş (memory wires-hafızalı) bu teller braketlerin içinden geçirilir ve bantlara ya da tüplere bağlanır. Özel alaşımları sayesinde diş teli, dişlere fizyolojik yani dişlere ve çevreleyen kemik dokusuna zarar vermeyecek kuvvetler uygulayarak dişlerin ideal bir kavis almasını sağlar. İlk tellerin takıldığı seans doktorunuz ince ve esnek bir telle tedaviye başlayacaktır. İlerleyen zamanlarda daha kalın-esnek ve daha sonra da esnekliği olmayan tellere geçiş yapacaktır. İlerleyen aşamalarda dişler arasında boşluklar varsa, bu boşlukları kapatmak için farklı teller ve mekanikler ve de buna bağlı kuvvetler uygulanır. Bir nevi tellerin sıkıştırılması ile dişlerin arasındaki boşluklar giderilerek istenen konumda sıralanması sağlanır. Burada esas olan tedaviyi uygulayan ortodonti uzmanın bilgi ve becerisi ile kişinin çene yapısına, profiline, dudak yapısına, gülme hattına en uygun olan bir biçimde dişlerin sıralanmasını sağlamaktır. Kişi için ideal estetiği sağlamak ortodonti uzmanının estetik anlayışı, birikimi ile farklılıklar gösterir. Bu arada gerekli ise çeneler arası ilişkiyi düzeltmek için bir takım ortodontik kuvvetler uygulanır. Bu amaçla en sık kullanılan, çeneler arası lastiklerdir. Ufak paket lastiklerine benzeyen bu lastikler ortodonti uzmanının tavsiye ettiği kurallara katı bir şekilde bağlı kalarak kullanılmadığı taktirde istenen etkiyi yapmayabilmektedir. Bitim aşamasında doktorunuz kendi estetik anlayışı ve tercihine göre bitim telleri takarak tedaviyi bitirecektir. Diş telleri genellikle aylık olarak ayarlanır ve birkaç ay ile birkaç yıl içerisinde istenilen sonuçlara ulaşılır. Tel tedavisinde süre çok değişkendir. Tedavinin kompleksliği kadar hastanın kurallara uyumu da tedavi süresine direk etki etmektedir. Ortalama bir tel tedavisi İngiltere ve ABD’de yaklaşık 24 ay sürmektedir. Modern diş telleri geçmişe nazaran daha hafif, daha estetik ve daha küçüktür. Sabit tel tedavisi bittikten hemen sonra pekiştirme tedavisine geçilir. Bu ortodonti tedavisi ile elde edilen düzelmenin tekrardan bozulmaması için çok kritik öneme sahiptir. Bu safhada kullanılan aygıtlar ortodonti uzmanının tercihine ve hasta taleplerine göre değişmektedir. Hareketli Aygıtlarla Ortodontik Tedavi Akrilik plaklar- Daha çok çocuklarda, koruyucu ortodonti ve önleyici ortodonti uygulamalarında kullanılan basit diş hareketleri sağlayan; çene genişletmelerinde ve iskeletsel bozukluklarda da kullanılabilen plaklardır. Hasta tarafından takılıp çıkartılabilmektedir. Burada esas olan hastaların bu plakları kullanma süresidir. Tavsiye edilen sürenin altında kullanıldığı taktirde beklenen etkiyi göstermezler. Şeffaf plaklar– Yetişkinler için diş tellerine alternatif olarak, metal teller ve destek aygıtlar olmadan dayanıklı malzemelerden üretilmiş kalıplardır. Şeffaft oldukları için estetik açıdan çok iyi olsalar da her vak’a da uygun olamayabilirler. Yemek yeme, diş fırçalama sırasında çıkarılırlar.